Hula, siva en ʻōteʻa

Hula kahiko

Kahiko is de eeuwenoude stijl van hula, doorgaans gedefinieerd als hula die vóór 1894 werd gecomponeerd en zonder moderne instrumenten wordt uitgevoerd. Er wordt op gedanst op gezang en traditioneel percussie: de ipu-kalebasdrum, de met haaienhuid bespannen pahu, met veren versierde kalebasrammelaars, gespleten bamboestokken en gladde stenen die als castagnetten worden gebruikt. Veel kahiko-dansen eerden stamhoofden of goden, en een foutloze uitvoering was belangrijk, want een fout kon als ongeluk worden uitgelegd. De uitstraling is vaak sober, met eerbied voor de spirituele wortels van de dans.

Hula ʻauana

ʻAuana, wat zwerven of afdrijven betekent, is hula zoals die zich onder westerse invloed ontwikkelde. De liedjes worden gezongen als populaire muziek, vaak in een majeurtoonaard met harmonie, en de band gebruikt draagbare snaarinstrumenten: gitaar, ʻukulele, steelgitaar en bas. De kostuums zijn minder onthullend dan bij kahiko, en de liedjes kunnen alles beschrijven, van een plek tot een gevoel. Handbewegingen dragen de betekenis en staan voor het wiegen van een boom of een golf op de oceaan, dus let net zo goed op de handen als op de heupen.

Samoaanse siva en sasa

Siva Samoa is de algemene term voor Samoaanse dans. De traditionele siva vraagt bovenal om gratie, met subtiele, verfijnde bewegingen van armen en handen, en in moderne tijden wordt hij uitgevoerd door een taupou. Sasa is heel anders: een groepsdans, meestal zittend uitgevoerd, gebouwd op scherpe, gesynchroniseerde klappen en snelle handbewegingen. De naam betekent slaan, en de gebaren beelden het dagelijks leven uit, van kano peddelen tot koken. Andere Samoaanse vormen zijn de taualuga en de siva afi, de vuurmesdans.

Tahitiaanse ʻōteʻa

De ʻōteʻa komt uit Tahiti, en de snelle heupbewegingen zijn vaak wat nieuwkomers van elke Polynesische dans verwachten. Dansers staan in rijen en schudden hun heupen in hoog tempo op percussie alleen, zonder gezang, geleid door de tōʻere, een ingesneden houttrommel die met stokken wordt beslagen. Hij bestond al vóór het Europese contact als mannendans; nu voeren mannengroepen, vrouwengroepen en gemengde groepen hem allemaal uit. Interpretaties van de ʻōteʻa maken steevast deel uit van Polynesische dansshows bij luaus en bezoekerslocaties in Hawaiʻi en andere Pacifische resorts.

Slack-key gitaar en de ukulele

Slack-key gitaar, kī hōʻalu in het Hawaïaans, wat 'de sleutel losmaken' betekent, is een vingerstijltraditie waarbij de snaren ten opzichte van de standaardstemming worden versoepeld zodat de open snaren een akkoord laten klinken. De duim houdt een afwisselende baslijn aan terwijl de vingers de melodie tokkelen. De ukulele kwam uit Portugal: hij werd in de jaren 1880 ontwikkeld uit kleine gitaarachtige instrumenten die Portugese kolonisten van Madeira, de Azoren en Kaapverdië naar Hawaiʻi brachten, en koning Kalākaua maakte hem onderdeel van optredens bij koninklijke bijeenkomsten. De Hawaïaanse naam betekent ongeveer 'springende vlo'.

Hoe je een gemengde show bekijkt

Een luaushow schakelt snel tussen eilanden, dus het kostuum en de instrumenten zijn je beste aanwijzingen. Zang en drums met bladeren en tapa-kostuums wijzen op hula kahiko; gitaren, ʻukulele en zwierige jurken wijzen op ʻauana. Snelle heupen op een dreunende houttrommel betekenen ʻōteʻa. Gracieuze handen en een kalm gezicht suggereren siva, en een plotselinge vuurgloed betekent dat de siva afi is begonnen. Shows verschillen in volgorde en inhoud, dus lees dit als een manier om elke dans te herkennen, niet als een lijst van wat je zult zien.

Lees verder: De Samoaanse vuurmesdans