Finał
Samoański taniec z nożem ognistym
Skąd pochodzi nóż ognisty: wojowniczy ailao, zakrzywiony nifoʻoti i noże wielorybników, które go ukształtowały, oraz mistrzostwa świata odbywające się co roku w maju.
Zarezerwuj stolik na luau ↗Szybka odpowiedź
Nóż ognisty Samoańczyków, siva afi lub ailao afi w Samoa, wyrósł z ailao – wojowniczego popisu zręczności z maczugą bojową, którą obracano, podrzucano i chwytano. Hakowaty kształt noża pochodzi od nifoʻoti, ząbkowanej maczugi samoańskiej, która przejęła hak noży wielorybniczych do tranu. Dziś jest stałym elementem polinezyjskich pokazów luau, a od 1992 roku co maj odbywają się Mistrzostwa Świata w Nożu Ognistym.
Od maczugi bojowej do tańca
Zanim pojawił się ogień, było ailao. Samoański wojownik demonstrował nim swoją sprawność bojową, obracając, podrzucając i chwytając maczugę bojową, niekiedy tańcząc przy tym. Każda maczuga się nadawała. Kolonialni pisarze widywali także kobiety, często córki wysokich wodzów, wykonujące ailao na czele ceremonialnych procesji. Najczęściej używanymi maczugami były rzeźbione dziedziczne klejnoty zwane anava, często z ząbkowanymi krawędziami i postrzępionymi zębami. Podczas nocnych tańców tancerze często również kręcili i wymachiwali pochodniami.
Nifoʻoti i wielorybnicy
Statki wielorybnicze i handlowe z Europy i Ameryki przywiozły do Samoa nowe metalowe narzędzia, wśród nich noże do tranu z długimi rękojeściami oraz hakowate noże trzcinowe. Ich hak przeszedł do samoańskiego nifoʻoti, który zachowuje ten sam hakowaty element, czy to rzeźbiony w drewnie, czy kuty ze stali. Nazwę często tłumaczy się jako ząb śmierci, ale artykuł Wikipedii wyjaśnia, że takie odczytanie nie pasuje do gramatyki samoańskiej, i sugeruje, że nazwa odnosi się raczej do zakrzywionego rogu kozy lub do ząbkowanej krawędzi tnącej broni.
Jak powstaje ognisty nóż
Pierwsze ogniste noże to maczety z ręcznikami owiniętymi wokół obu końców i odsłoniętą częścią ostrza pomiędzy nimi. Gdy ręczniki się zapalą, tancerz wiruje nożem i dodaje akrobatyczne figury, podczas gdy oba końce płoną. Z upływem lat rękojeści się wydłużały, a ostrza skracały, aż w pokazach komercyjnych naostrzone ostrze niemal zniknęło. Artyści w Samoa Amerykańskim wciąż używają noży zrobionych z maczet, często stępionych dla młodszych tancerzy, podczas gdy wiele pokazów luau gdzie indziej używa kijów owiniętych ręcznikami.
W całym Pacyfiku
Ognisty nóż (siva afi) stał się stałym elementem polinezyjskich luau i widowisk. Tancerze z Tahiti, Hawajów, Wysp Cooka, Fidżi i Tonga włączyli go do własnych wyspiarskich pokazów, wspierani bliskimi więzami rodzinnymi z Samoa, dzięki czemu ognisty nóż pojawia się dziś daleko poza wyspami, na których powstał. W połowie XX wieku stare tradycje uległy komercjalizacji i westernizacji, a wiele ruchów widocznych w dzisiejszych pokazach jest szybszych i bardziej efektownych niż w oryginalnych popisach wojowników, wykonywanych w pośpiechu dla publiczności noc po nocy.
The World Fireknife Championship
Rywalizacja zawsze była częścią ognistego noża. Dziś co roku koronuje się Mistrza Świata w Ognistym Nożu podczas konkursu, który rozpoczął się w 1992 roku i zawsze odbywa się w trzecim tygodniu maja. W 2007 roku mistrzostwa wzbogacono o kategorię duetów i kategorię kobiet, a w 2010 roku wydarzenie rozrosło się do czterech wieczorów. Mistrzowie pochodzili z Samoa, Hawajów, Tahiti, Wysp Cooka i Florydy — znak, jak daleko ta sztuka odeszła od swoich wojowniczych korzeni.
Oglądanie podczas luau
Podczas luau w Myrtle Beach ognisty nóż jest finałowym występem, więc nie wychodź wcześniej. Uważaj na podrzuty, gdy płonący nóż opuszcza dłonie tancerza i wiruje w powietrzu przed złapaniem, oraz na niskie ruchy blisko podłogi. Dzieci są zwykle oczarowane, a nie przestraszone, choć bębny i płomienie są intensywne; najmłodszym pomaga kolano lub dłoń do trzymania. W tym momencie pojawiają się telefony, więc zrób zdjęcia, a potem odłóż ekran i obejrzyj resztę.
Czytaj dalej: Luau w Myrtle Beach: czy warto?
Źródła